Thomas a Kempis (Thomas Hemerken of Thomas von Kempen of Tomas de Kempis) werd circa 1380 geboren in Kempen in het huidige Noordrijn Westfalen in de buurt van Venlo.

Begraafplaats Bergklooster maakte een prachtige documentaire 'In de voetsporen van Thomas a Kempis'. Al eeuwen lang vinden velen een laatste rustplaats op het sfeervolle Bergklooster dat op een oude rivierduin van de Overijsselse vecht ligt. Deze door bomenrijen omsloten begraafplaats ademt een ingetogen, tijdloze sfeer.

klik hier op

 

Thomas inspiratiebron van veel mensen in het verleden, nu en zeker ook in de toekomst.

In het Fraterhuis in Deventer werd de grondslag gelegd voor de latere huizen van de Broeders van het Gemene (gemeenschappelijke) Leven. Het betreft een gemeenschap van leken, die geen kloostergeloften aflegden, maar gehoorzaamheid beloofden aan de rector van het huis en met elkaar wilden leven volgens het ideaal van de vroege kerk, zoals beschreven in de Handelingen van de Apostelen (Hand.4:32).

Geert Groote werd aan de Brink in Deventer als zoon van de schepen en burgemeester Werner Groote. geboren. Op tienjarige leeftijd verloor hij beide ouders aan de pest. Als vijftienjarige ging hij naar Parijs waar hij aan de Sorbonne geneeskunde en filosofie studeerde. Tijdens zijn studieperiode begon hij al ijverig met het verzamelen van boeken. Van zijn twintigste tot zijn vier een dertigste jaar leefde hij als een welgesteld geleerde die naast een grote kennis op het gebied van de bijbel en de kerkvaders ook geïnteresseerd was in de astrologie en de zwarte kunst. Hij kon in zijn levensonderhoud voorzien door prebenden van de St. Maarten in Utrecht en van de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Aken.

imi ch

Het boek van Thomas a Kempis de De navolging van Christus staat bekend als een van de meest vertaalde en meest gedrukte boeken ter wereld.. Er zijn onderzoekers die stellen dat Kempis’ Navolging na de Bijbel en de Koran, tot een van de meest gelezen boeken ter wereld gerekend mag worden.  De navolging van Christus was oorspronkelijk geschreven in het Latijn, maar verscheen in de loop van de eeuwen in bijna iedere taal.

Naast de Imitatione schreef Thomas nog veel ander werk, maar dat is veel minder beroemd geworden.

Thomas heeft veel uitspraken en kernachtige Bijbelspreuken verzameld, die in kringen van de Moderne Devotie opgeld doen. In de periode tussen 1427 en 1439 kopieert Thomas van Kempen ook de gehele bijbel in vijf delen. Dit, op de Agnietenberg tot stand gekomen en door enkele medebroeders rijk geïllustreerde werk, is te bewonderen in de Hessische Hochschul- & Landesbibliothek in Darmstadt. Hij kende de Bijbel door en door en zijn werken staan vol met Bijbelcitaten, vooral uit het Nieuwe Testament. Zijn werken zijn wellicht van mystieke aard in tegenstelling wat men vroeger dacht. Men legde toen het accent meer op de moraal.

' Het ware portret van Thomas a Kempis'-kleinThomas a KempisHet schijnt dat de uitdrukking 'met een boekje in een hoekje' (In omnibus requiem quaesivi et nusquam inveni nisi in angulo cum libro, te vertalen als 'In alles heb ik rust gezocht en ik heb die nergens gevonden dan alleen in een hoek met een boek') van Thomas a Kempis afkomstig is. In elk geval was deze zeker op hem van toepassing. Op afbeeldingen zien we Thomas meestal aan het werk in zijn kloostercel. Dat lijkt eerder op een exclusieve behandeling, omdat dit gewoonlijk niet werd toegestaan.

Deze uitdrukking heeft wel een verkeerd beeld opgeworpen van de Moderne Devotie. Er werd een beeld mee geschapen van figuren, die zich terug getrokken hadden uit de maatscappij, terwijl de Moderne Devoten met twee benen in de maatschappij stonden voor en met de gehele bevolking.

Denk aan onderwijs, gezondheidzorg, zorg voor elkaar ed.

 

Thomas a Kempis oude portret-kleinOp tal van afbeeldingen valt zijn ingehouden tijdloze blik op. Wat overeenstemt met zijn kijk op zaken zoals hij die in de 15e eeuw in een flink aantal publicaties verwoordde.

RELIEKSCHRIJN 003 kleinThomas a Kempis is overleden op 25 juli 1471 in het Agnietenbergklooster bij Zwolle en aldaar begraven. Na het opgraven van het gebeente van Thomas van Kempen in 1672 zijn deze geplaatst in een reliekschrijn, vervaardigd door Hermannus van Arnhem. Deze fraai bewerkte reliekschrijn had in de betrekkelijke anonimiteit een plaats gekregen in de nieuwe Sint-Michaëlskerk aan de Bisschop Willebrandlaan in Zwolle-Oost. Daar bevond het zich tot 2005.

Oudste afbeeldeing Thomas a Kempis-kleinDe vermoedelijk oudste bekende afbeelding van Thomas a Kempis. Anonieme houtsnede - Brabant na 1471, vóór 1484 - vervaardigd in Rookklooster bij Brussel naar tekening van Hugo van der Goes. Deze afbeelding hieronder is een deel van een groter geheel (slechts ca 60 x 40 cm) en bevindt zich momenteel in het Koninklijk Prentenkabinet in Kopenhagen.

Schilderij thak-kleinIn de Onze Lieve Vrouwenbasiliek in Zwolle bevindt zich een schilderij, waarop Thomas van Kempen is afgebeeld, met op de achtergrond het gebouwencomplex van het Agnietenbergklooster. Ook is op het schilderij Arnold Waeyer (1606-1692), de aartspriester van Salland te zien. Hij gaf leiding aan een belangrijk deel van het kerkelijk leven van de Zwolse katholieken in de schuilkerkentijd. Op het schilderij is een uitvoerige Latijnse tekst aangebracht.
Indien de tekst betrouwbaar is, zou het schilderij dateren van 1569 en geschilderd zijn in opdracht van Johannes Cuperinus, de laatste prior van het Agnietenbergklooster. Hij heeft naar zijn zeggen, de tekst en het zelfportret laten toevoegen in 1654. In het Stedelijk Museum Zwolle hangt een vrijwel identiek schilderij.

Na een lange noviciaatperiode (proefperiode in klooster, is dat wat ik wil) doet Thomas in 1406 zijn professie (wordt definitief lid van het klooster) , maar het zal nog tot 1413 of 1414 duren voordat hij zich tot priester laat wijden. Waarom heeft hij zo lang gewacht? Het is onbekend.

STANDBEELD Kempen 128In de geboorteplaats van Thomas a Kempis in Kempen (Duitsland), 25 km ten oosten van Venlo staat een standbeeld ter nagedachtenis van hem. Ook de plek van zijn geboortehuis is bekend

Thomas heeft een vijftien jaar oudere broer, Johannes. Hij wordt gerekend tot de kloosterlingen van de eerste generatie van de Moderne Devotie en was betrokken bij de stichting in 1387 van het eerste klooster van de Windesheimer Congregatie in Windesheim, enkele kilometers ten zuiden van Zwolle.

pierre 7Op de weg naar de eregalerij van het Rijksmuseum met o.a. de Nachtwacht van Rembrandt, het Melkmeisje en Gezicht op Delft van Vermeer, is een glas-in-loodraam waarop Thomas a Kempis is afgebeeld. In het voorportaal van de eregalerij staat hij prominent naast Plato in gebrandschilderd glas. Zijn boekje ‘De Imitatio’ houd hij geopend in zijn rechterhand, met zijn linkerhand wijst hij naar boven.

In het voetspoor van de Moderne Devotie. Deze wandelgids is uitgekomen in het kader van de manifestatie 'Zwolle in het licht van de Moderne Devotie', die voorjaar 2012 plaatsvond in ondermeer Museum De Fundatie en het Stedelijk Museum Zwolle. Van deze laatmiddeleeuwse religieuze vernieuwingsbeweging met een grote impact op Noordwest-Europa was Geert Groote uit Deventer de geestelijk vader. De 100 km lange voettocht slingert door het fraaie, afwisselende en rustige Sallandse land, de bakermat van de Moderne Devotie.

Otto Spitzen / Koning Willem I / Jacques Reuland / Annemiek schrijver / en nog meer

Wederwaardigheden na zijn dood 

Samengesteld door Ton Hendrikman. 2016

25 juli 1471.

Thomas van Kempen (geb. 1379 of 1380) overlijdt op het feest van Sint Jacobus (25 juli) na de completen en wordt begraven in de oostelijke kruisgang (dit is het oostelijk deel van de transitus) tegen de muur van de kloosterkerk naast broeder Herbort, gestorven 23 september 1470.) Thomas wordt begraven in een met leem bestreken kist en bijgezet op een diepte van tien voet (ong. 3 m) en zeven voet ten oosten van de koordeur af gemeten (aldus pastoor Arnold Waeyer). 

Laatste artikelen